Bình Thuận là một vùng đất có rất nhiều phong tục của các dân tộc và các lễ hội đa dạng rất đặc sắc. Đây cũng chính là điểm mạnh để các du khách trong và ngoài nước đến với Bình Thuận và tìm hiểu. Ở đây, chúng tôi xin đưa ra một vài Lễ Hội Văn Hoá của Tỉnh Bình Thuận.  

ĐÔI NÉT VỀ LỄ HỘI

Là một trong số ít những lễ hội phía Nam được đưa vào từ điển Lễ hội Việt Nam, Lễ hội Dinh Thầy Thím với khung cảnh thiên nhiên hữu tình và nét đặc sắc của riêng mình, đã mỗi ngày thêm thu hút đông đảo du khách gần xa.

Từ thị trấn Lagi-Hàm Tân-Bình Thuận về hướng Đông Bắc 12km, bằng nhiều phương tiện, bạn sẽ đến dốc Ông Bằng. Con đường nhỏ dẫn vào Dinh Thầy Thím xuyên qua rừng tràm, trên những xe bò đôi ngộ nghĩnh, bạn sẽ nghe nhiều huyền thoại về Thầy Thím. Đó là truyền thuyết về vợ chồng đạo sĩ giàu tài đức, vì bị kết tội oan, phải dùng lụa vẽ rồng bay về phía Nam lánh nạn. Dừng chân tại làng Tam Tân, họ sống bằng nghề đóng thuyền, chữa bệnh cứu người, tài đức nổi tiếng xa gần. Vào năm Thành Thái 18, nhà vua đã xóa án và sắc phong Thầy Thím: CHÍ ĐỨC TIÊN SINH, CHÍ ĐỨC NƯƠNG NƯƠNG, TÔN THẦN.Có nhiều câu chuyện xoay quanh phép thuật của Thầy, nhưng bên trong lớp vỏ của những huyền thoại ấy là tấm lòng nhân nghĩa, không chỉ với con người mà như từ điển đã ghi "Làm bạn và cảm hóa được cả muông thú..." Làng Tam Tân xem Thầy Thím như Thành hoàng của mình, lập Dinh thờ vào năm 1879. Đây là di tích có giá trị về nhiều mặt. Các công trình kiến trúc với nghệ thuật điêu khắc chạm trỗ, các trang trí nội thất thể hiện rõ nét kiểu cách kiến trúc cung đình. Các tượng đá, bạch hổ, hắc hổ, các phù điêu tứ linh... được bố trí hài hòa, tạo nên sự linh thiên và thiên nhiên thật gần gũi.Thường nhật, có nhiều du khách vãn cảnh Dinh Thầy Thím, nhưng lễ Tế Thu mới thực sự là ngày hội không chỉ của người địa phương mà thu hút hàng vạn khách hành hương từ Thành Phố Hồ Chí Minh, miền Đông, Tây Nam Bộ.

Lễ hội kéo dài 3 ngày (từ 14 - 16/9 Âm lịch). Khói hương nghi ngút, tiếng chuông trầm mặc như đưa du khách vào sâu thẳm của thế giới tâm linh. Lễ hội có nhiều trò vui cuốn hút mọi người như: Chèo bả trạo, diễn xướng tích Thầy, biểu diễn võ thuật, lân múa thi tài... tạo nên một tâm thế hội thật vô cùng sôi động. Xin "lộc" Thầy, phóng sanh thả chim về rừng..., âu cũng là cách thế tạo dựng niềm tin, tìm sự thanh thản cho tâm hồn. Đến với lễ hội, ngoài giải tỏa tâm linh còn là dịp giao tiếp với cộng đồng.. Trong thời gian diễn ra lễ hội, khu rừng quanh Dinh tràn ngập tiếng nói cười, đó là thế giới riêng của nam thanh nữ tú từ các nơi tìm về với lòng ngưỡng mộ sâu sắc. Họ đến đây để giao lưu, kết bạn, cởi mở tấm lòng, đàn hát khoe tài. Trong tiếng lá xào xạc, dưới ánh trăng ảo huyền, nhiều tình yêu đã được bắt đầu từ đây.

Không gian bao la với bãi biển thơ mộng phía trước, sau là rừng già tĩnh mịch, bữa ăn dân dã với vài đặc sản biển, giữa khung cảnh sơn thủy hữu tình, khiến cho tân hồ ta như được chấp thêm đôi cánh.

Từ những truyền thuyết về lòng nhân ái, những tình cảm tốt đẹp của con người đã được thăng hoa. Niềm thành kính, thiên nhiên, những cuộc vui đã trở thành nét riêng ở lễ hội Dinh Thầy. Du khách đã đến một lần sẽ thầm hẹn trở về với mùa hội năm sau

Là lễ hội truyền thống của người Chăm diễn ra tại các làng xóm vùng dân tộc Chăm Bà Nị .

Lúc trời vừa tối thì cũng là lúc dân làng làm lễ cầu yên, tống tiễn những điều không may của năm cũ, nguyện cầu những điều tốt lành sẽ đến trong năm mới. Sau phần nghi lễ là các tiết mục văn nghệ và các trò chơi dân gian của người Chăm. Bên cạnh lễ Cầu Yên, lễ Cầu Đảo, lễ Rija-nu-ga, lễ Đắp Đập, lễ Cấm Phòng... cũng là những lễ hội của người Chăm thường được tổ chức hàng năm.

LỄ HỘI NGHINH ÔNG

Về lễ hội, trước năm 1975 ở Phan Thiết có lễ hội dân gian lớn nhất là lễ hội "Nghinh Ông" ở chùa Ông. Năm 1996 lễ hội này được tổ chức lại, đã thu hút hàng chục ngàn người từ khắp nơi. Lễ hội Nghinh Ông được coi là di sản văn hóa phi vật thể của Quốc gia, do quy mô và các giá trị lịch sử văn hóa của nó và do sự ngưỡng mộ rộng lớn của cả người Hoa và người Việt. Từ bao đời nay, chùa Ông là nơi mà những ngày Tết cổ truyền của dân tộc, nhân dân lại tụ tập ở đây để cầu cho một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, làm ăn may mắn của mọi người, mọi nhà.

Là người yêu cảnh đẹp và thích phiêu du, bạn hãy một lần chinh phục đồi cát Mũi Né. Càng đi ra xa bạn càng cảm nhận được nét kỳ vĩ cùng với sự bao la vô tận của đất trời, tạo vật. Tất cả chỉ có nắng gió và cát với nhiều màu sắc và hình hài độc đáo. Đây quả là một nơi lý tường để bạn tìm thấy cho mình niềm hứng khởi và sự thư thái

Đây là phương tiện không dành cho người yếu tim! Với đường kính từ 3 - 4 m thuyền thúng có thể chở được từ 4 đến 10 người ! Phải là người dũng cảm và có kinh nghiệm thì bạn mới điều khiển được thuyền đi theo ý mình. Những khu vực biển lặng là nới lý tưởng nhất cho những ai muốn tập chèo loại thuyền này.  

Phước Lộc là vạn chài được hình thành khá sớm ở Hàm Tân. Nơi đây quy tụ hơn 500 chủ thuyền và hàng ngàn lao động biển. Người dân Phước Lộc rất thông thạo nghề đánh bắt hải sản. Họ xuôi ngược gần như không sót ngư trường rộng lớn , xa xôi nào trong cả nước. Nhưng dù đi đâu, làm gì,  vẫn không bao giờ họ bỏ qua ngày hội của mình-lễ hội Cầu Ngư. Tạ ơn biển cả, cầu xin thần Nam Hải cho vụ mùa này may mắn, vui chơi và chúc nhau những điều tốt lành. Lễ hội Cầu Ngư vào Trung tuần tháng âm lịch, là lễ hội tưng bừng nhất của Ngư dân và những người có cuộc sống gắn liền với biển.

Trung tâm lễ hội là vạn chài Phước Lộc, nằm hữu ngạn nơi con sông Dinh đỗ ra biển, giúp cho các hoạt động trên biển, bờ, sông nước đều thuận lợi. Lễ hội kéo dài từ ngày 14 đến ngày 16 tháng 06(âm lịch), nhưng nhiều ngày trước đó, không khí đã nhộn nhịp hẳn lên. Những đội thuyền đua được sơn, sửa, tập dợt.Làng Phước Lộc sau nhiều đời tạo dựng di cốt Thần Nam Hải đã chất đầy một gian của chánh điện và được xem là tài sản thiêng liêng nhất của ngư dân. Tập tục chịu tang, thờ cúng lưu giữ hài cốt cá Voi (Thần Nam Hải) là tín ngưỡng dân gian thể hiện nghĩa cử của ngư dân. Bởi vì cá Voi là vật có nghĩa, cứu người gặp nạn trong những lúc sóng to gió dữ, được tôn thờ và là biểu hiện của sự may mắn.

Lễ hội Cầu Ngư bắt đầu bằng nghi thức Nghinh Thần. Hàng chục chiếc thuyền trong đoàn nghinh khởi hành ngay tại trước cổng vạn mang theo kiệu, lễ vật, cờ lộng ra khơi trước Ngài. Đoàn chèo Bả Trạo diễn xướng cảnh đánh bắt. Thuyền lớn, thuyền nhỏ bơi quanh reo hò, như xua đàn cá vào nặng tay lưới. Tiếng trống giục giã. tiếng dô hò “bả trạo này, ráng mà theo nhịp thanh ba” sôi động cả một vùng biển. Sau khi đưa thần nhập điện, mọi người đổ ra sông hào hứng tham gia các cuộc tranh tài truyền thống: lắc thúng, đua thuyền, bơi lội hoặc các bộ môn thể thao như bóng đá, bóng chuyền trên những bãi triều