Chùa Ông là ngôi chùa cổ và có quy mô lớn nhất của người Hoa ở Bình Thuận, tọa lạc tại phường Đức Nghĩa, thành phố Phan Thiết.

 Theo tài liệu trong Thần phả của chùa và niên đại khác ghi bằng dòng chữ Hán trên thanh xà có nóc chính điện: "Thiên Kiến Canh Dần niên trọng đông kiến tạo" (chùa được thiết lập vào tháng 11 năm Canh Dần 1770). Nội dung thờ phụng bên trong chỉ thờ tượng Quan Thánh Đế quân, cùng những tượng khác, chứ không thờ Phật, vả lại không có nhà sư trụ trì. Thế nhưng trong dân gian từ xưa đến nay cả người Việt và người Hoa đều quen gọi la "Chùa Ông".
Về lễ hội, trước năm 1975 ở Phan Thiết có lễ hội dân gian lớn nhất là lễ hội "Nghinh Ông" ở chùa Ông. Năm 1996 lễ hội này được tổ chức lại, đã thu hút hàng chục ngàn người từ khắp nơi. Lễ hội Nghinh Ông được coi là di sản văn hóa phi vật thể của Quốc gia, do quy mô và các giá trị lịch sử văn hóa của nó và do sự ngưỡng mộ rộng lớn của cả người Hoa và người Việt. Từ bao đời nay, chùa Ông là nơi mà những ngày Tết cổ truyền của dân tộc, nhân dân lại tụ tập ở đây để cầu cho một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, làm ăn may mắn của mọi người, mọi nhà.

Chùa tọa lạc trên đỉnh núi Tà Cú ở độ cao 475m thuộc xã Tân Lập, Huyện Hàm Thuận Nam, cách Tp. Phan Thiết khoảng 30km về phía Ðông-Nam.

Chùa Núi được xây dựng từ thế kỷ 19, nãm 1879 nhưng trước đó nhiều nãm đã có chùa thờ Phật bằng mái tranh vách đất. Chùa Núi do nhà sư Trần Hữu Ðức trụ trì, nơi xây dựng chùa do nhà sư chọn,  ở đó quanh nãm có cây xanh, suối chảy, chim vượn ở ngay cạnh chùa. Về sau có nhiều lý do khác nhau, chùa tách thành hai, chùa cũ  gọi là chùa Trên với tên gọi là Linh Sơn Trường Thọ và chùa Dưới có tên là Linh Sơn Long Ðoàn, gọi chung là Chùa Núi. 

Chùa Núi Tà Cú kết hợp, xen kẽ với núi rừng làm nên khu danh lam thắng cảnh từ xưa. Toàn thể cảnh chùa là một tổng thể kiến trúc bao gồm: Cổng Tam Quan, điện thờ, tượng Phật, tháp mộ, hang Tổ, …. ẩn mình dưới rừng cây cổ thụ xanh tươi bốn mùa.
Từ dưới chân núi, leo lên hàng trãm bậc tam cấp theo những con đường ngoằn ngoèo giũa rừng già mới đến chùa. Ở ðây không khí trong lành, mát lạnh, hơi nước toát ra từ núi đá với không khí lạnh mát hấp dẫn trong mùa hè. Chùa Núi nổi tiếng cũng nhờ vào phong cảnh hùng vĩ nên thõ của núi rừng. Mặt khác, Chùa Núi còn có pho tượng Phật nằm khổng lồ:” Thích Ca nhập niết bàn” nằm ở vị trí cao nhất cách chùa khoảng 100m. Tượng Phật này thuộc vào pho tượng Phật hiếm có trong lịch sử Phật Giáo Việt Nam. Tác phẩm do kỹ sư Trương Ðình Ý chủ trì vào nãm 1962.
Cách Pho Tượng Phật nằm chừng 50m là nhóm tượng Tam Thế Phật: A Di Dà, Quan Thế Âm Bồ Tát, Ðại Thế Chí. Cả 3 pho tượng có chiều cao khoảng 7m, với nét mặt hiền hòa đang nhìn bao quát thế gian như để sẳn sàng cứu nhân độ thế.Vào các mùa trong nãm lúc nào cũng có khách thập phương đến viếng Phật, ngắm cảnh chùa và rừng núi, nhất là dịp Xuân về Tết đến có hàng vạn người kéo ðến chùa. Những nãm gần đây nãm nào cũng tổ chức hội thi leo núi thu hút nhiều thanh niên từ các tỉnh miền Ðông tham gia. Nơi đây đã thực hiện cáp treo để đưa du khách lên xuống tham quan được thuận tiện hơn.
Chùa Núi cùng với những cánh rừng trong khu Bảo Tồn Thiên Nhiên đã được Nhà Nước xếp hạng thắng cảnh quốc gia nãm 1993.

Hiện nay khu du lịch Cáp treo Tà Cú đã đi vào hoạt động để phục vụ du khách lên xuống viếng chùa và du khảo được thuận lợi nhiều hơn với giá vé lên xuống là 50.000đồng/lần hoặc có thể mua vé lên hoặc xuống 1 lần là: 35.000đồng/lần.

Dinh Thầy Thím toạ lạc giữa khu rừng già, có tên là rừng dầu Bàu Cát thuộc xã Tân hải, huyện Hàm Tân cách thành phố Phan Thiết khoảng 70km về phía Đông Nam.

Tương truyền trong dân gian : Dưới triều vua Tự Đức, có hai vợ chồng đạo sĩ quê ở làng La Qua, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Đạo sĩ là người giàu tài đức, hay giúp đỡ người nghèo khó, căm ghét bọn quan lại hay ức hiếp dân làng, chống lại chế độ đương thời, ông bị triều đình Tự Đức kết tội gây rối, mưu toan bạo loạn và chịu hình phạt “ Tam Ban Triều Diễn”. Trước lúc bị hình phạt này, Đạo sĩ đã biến dải lụa điều thành rồng bay về phương Nam. hai vợ chồng dừng chân ở làng Tam Tân ngày ngày bốc thuốc chữa bệnh cho dân và đốn củi kiếm sống qua ngày. tài đức của đạo sĩ nổi tiếng khắp vùng, từ đó dân làng gọi hay vợ chồng Đạo sĩ bằng cái tên thân mật “Thầy, Thím”. Có nhiều truyền thuyết khác trong dân gian nói về tài đức và phép thuật của Thầy Thím. Cho đến lúc hai vợ chồng đạo sĩ chết, dân làng đã mai táng ở khu vực gần đó. Hằng năm vào ngày 5 tháng giêng âm lịch, người ta thường thấy một đôi hổ về viếng mộ Thầy.

Đến đời Thành Thái thứ 18 năm Bính Ngọ (1906) nhà vua đã xem xét lại công đức của Thầy thím nên quyết định xoá án và ban sắc phong “Chí Đức Tiên Sinh, Chí Đức Nương Nương tôn Thần”

Để tỏ lòng tôn kính và biết ơn công lao Thầy Thím, dân làng đã lập dinh tại địa điểm ngaỳ nay để tôn thờ. Nhân dân quanh vùng coi Thầy Thím như vị Thành Hoàng biểu hiện cho nhiều tính cách đáng quý đó là tài đức, tính cần cù, miệt mài lao động, lòng nhân ái với người nghèo khổ.

Dinh Thầy Thím được kiến tạo lại quy mô từ năm Kỷ Mão(1879). Hiện nay trên thanh xà cò của Dinh còn dòng chữ Hán khắc chìm “Kỷ Mão niên thập nhị quạt nhị thập ngũ nhật kiến tạo” kiến tạo ngày 25 tháng 12 năm Kỷ Mão (1879). Dinh Thầy Thím có dạng kiến trúc như  một ngôi đình làng bao gồm nhiều công trình : Chính điện, nhà thờ Tiền Hiền, nhà Võ Ca. Trong khám thờ chính ở Chánh điện còn hai bài vị thờ Thầy Thím và nhiều bức hoành ca ngợi công đức Thầy Thím. Cách Dinh Thầy Thím chừng 5km là khu vực mộ Thầy Thím . Ở đây 4 ngôi mộ đắp bằng cát trắng rất lớn, theo dân gian hai ngôi mộ của Thầy Thím và 2 ngôi mộ của đệ tử Thầy. Ngày nào cũng có du khách đến viếng mộ với lòng thành kính.

Hơn 100 năm qua Dinh Thầy Thím trở thành nơi để nhân dân chiêm bái, những năm gần đây là khu danh lam thắng cảnh và du lịch kết hợp với núi rừng xung quanh, bãi biển, đồi dương. Hàng năm nhân dân khắp nơi đến viếng mộ, thăm Dinh nhưng đông nhất vẫn là diọ giỗ Thầy ngày 5 tháng giêng âm lịch và tế Thu của Dinh từ ngày 14-16 tháng 9 âm lịch.

Dinh Thầy Thím được UBND Tỉnh Bình Thuận công nhận và ra quyết định bảo vệ khu danh lam thắng cảnh số 1377-QĐ/UB-BT ngày 6/12/1993 và Bộ Văn Hoá Thông tin đã xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1997.

Quần thể tháp Chăm Pôshanư nằm trên đồi Bà Nài, thuộc xã Phú Hải, cách thành phố Phan Thiết khoảng 7km, được xây dựng từ cuối thế kỷ VIII đầu thế kỷ IX, là một trong những đi tích văn hoá quý giá còn sót lại của vương quốc Chăm Pa.

Quần thể gồm 3 tháp, 1 tháp chính và 2 tháp phụ được người Chăm xây dựng để thờ thần Shiva và công chúa Poshanư.

Tháp cao khoảng 15m, mỗi cạnh đáy dài gần 10m, có một cửa chính lớn. Bên trong, nhiều hình ảnh chạm trổ công phu với đường nét kỳ ảo mang đậm phong cách nghệ thuật Chăm. 
PôSaNư là nhóm ðền tháp Chãm có vai trò quan trọng trong các di tích kiến trúc Chãm ở Bình Thuận, từ hình dạng kiến trúc ðến kỹ thuật xây dựng và trang trí nghệ thuật trên thân tháp, các vòm cuốn, các cửa chính, cửa giả, trong lòng và lên ðến ðỉnh tháp. Riêng kỹ thuật xây dựng và trang trí nghệ thuật còn lại ở thân tháp ðủ gợi lên yếu tố thẩm mỹ khá riêng biệt của phong cách Hòa Lai. So với những tháp Chăm khác, đến nay hàng năm vẫn có đông đảo người Chăm từ các vùng lân cận đến làm lễ cầu mưa và những nghi lễ khác liên quan đến phong tục tập quán của họ. Một điều khá lý thú nữa là đối với ngư dân những vùng lân cận truớc khi đi biển cũng đến đây cầu xin cho những chuyến đi biển được bình yên.Hàng năm đông đảo người Chăm từ các vùng lân cận đến đây để cầu nguyện theo các nghi lễ và tập quán của họ .
Nhóm đền tháp ChăM PôSaNư được Nhà nước xếp hãng di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia năm 1991.
 

THÁP CHĂM PÔDAM

Nhóm ðền tháp Chãm PôDam (Pô Tằm) tọa lạc dưới chân núi có tên là ông Xiêm thuộc địa phận xã Phú Lạc - huyện Tuy Phong - Tỉnh Bình Thuận nằm về hướng Tây Bắc cách TP. Phan Thiết khoảng 110km. Tương tự như nhóm tháp PôSaNư cả về kỹ thuật xây dựng và nghệ thuật kiến trúc, và có niên đại nữa cuối thế kỷ VIII đầu thế kỷ IX thuộc phong cách kiến trúc nghệ thuật Hòa Lai.
Tháp PôDam là nơi thực hiện nghi lễ, thờ cúng Vua Chăm hàng năm của người Chăm Phú Lạc và các vùng lân cận. Hiện những dòng tộc là hậu duệ của Vua còn lưu giữ 8 sắc phong do các vua Triều Nguyễn từ Minh Mạng đến Khải Định phong tặng Vua PôĐam, chúng được cất giữ đặc biệt như báu vật của dòng tộc và trách nhiệm của hậu duệ vua. Di tích nhóm tháp Chăm PôDam được Nhà nước xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia năm 1996.

Trang 2